Hooyo Soomaaliyeed ayaa muddo saddex maalmood ah gabadheeda oo saddex jir ah la martay safar ku dhow 90 kiiloomitir, si ay u gaadhsiiso isbitaal ku yaalla magaalada Kismaayo, kaddib markii xaaladdeeda caafimaad ay sii xumaatay, isla markaana aanay helin adeeg caafimaad oo ku dhow deegaanka ay ku nooshahay.
Wakaaladda wararka ee Associated Press (AP) ayaa sheegtay in hooyada, Xaliima Cabdullaahi Ibraahim, ay gabadheeda Asho Xasan Cabdi ka soo qaaday tuuladii ay ku noolaayeen, iyadoo xaaladda ilmaha ay ka muuqatay barar ku dhacay jidhkeeda. Markii ay gaadheen Isbitaalka Guud ee Kismaayo, shaqaalaha caafimaadku waxay gabadha geeyeen qaybta lagu daweeyo carruurta ay hayso nafaqo-darrada daran.
Dhakhaatiirtu waxay gabadha ku ogaadeen barar ka mid ah calaamadaha nafaqo-darrada ba’an, xaalad caafimaad oo halis gelin karta nolosha carruurta, gaar ahaan marka aanay helin daaweyn degdeg ah iyo cunto ku filan.
Warbixinta AP waxay sheegtay in qiyaastii 1.92 milyan oo carruur Soomaaliyeed ah oo da’doodu u dhexayso lix bilood ilaa ku dhowaad shan sano ay la ildaran yihiin ama la filayo inay la kulmaan nafaqo-darro ba’an ilaa Juun 2027. Tiradaas waxaa ku jira ku dhowaad 433,000 oo carruur ah oo la filayo inay la kulmaan nafaqo-darro aad u daran, taas oo khatar weyn ku ah noloshooda.
Soomaaliya ayaa ka mid ah deegaannada sida weyn ay dhibaatadani u saamaysay, iyadoo ay sii xoojinayaan cunto-yaraanta, cudurrada faafa, biyo nadiif ah oo aan si ku filan loo helin iyo adeegyada caafimaadka oo ka fog bulshooyin badan. Waxaa sidoo kale jira walaac laga qabo fatahaado la filayo inay la xidhiidhaan saamaynta El Niño, kuwaas oo barakicin kara qoysas hor leh, isla markaana adkayn kara gaadhista adeegyada caafimaadka iyo gargaarka.
Wasiirka Caafimaadka ee maamulka Jubbaland, Ismaaciil Gaaras, ayaa AP u sheegay in xarunta lagu daweeyo nafaqo-darrada daran ee Isbitaalka Kismaayo ay bishii Agoosto qaabishay 152 carruur ah, kuwaas oo afar ka mid ahi ay dhinteen. Dhanka kale, wakiilka Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Carruurta ee UNICEF ee Soomaaliya, Sandra Lattouf, ayaa ka digtay in carruurtu u dhimanayaan nafaqo-darro, iyadoo cudurro kale oo ay ka mid yihiin jadeecadu ay sii kordhinayaan khatarta.
Warbixintu waxay sidoo kale tilmaantay in hoos u dhaca dhaqaalaha hay’adaha gargaarka bani’aadannimo uu adkeeyey wax ka qabashada xaaladda. Qoysas badan oo barakacayaal ah oo ku nool deegaannada ku dhow Kismaayo ayaa la sheegay inaanay helin gargaar ku filan, taas oo sii kordhinaysa culayska saaran xarumaha caafimaadka iyo goobaha lagu taageero carruurta nafaqo-darradu hayso.
Hay’adaha gargaarka iyo masuuliyiinta Qaramada Midoobay ayaa ku baaqay in la xoojiyo wada shaqaynta shaqaalaha caafimaadka, maamulka deegaanka, hoggaamiyeyaasha bulshada iyo hay’adaha samafalka si loo gaadhsiiyo adeegyada muhiimka ah carruurta iyo qoysaska nugul. Safarka dheer ee ay hooyadani u gashay badbaadinta gabadheeda ayaa muujinaya caqabadaha ay qoysaska ku nool miyiga Soomaaliya kala kulmaan helitaanka adeeg caafimaad oo degdeg ah.
